Wonen op menselijke maat
Verkiezingsprogramma 2022-2026

Wonen op menselijke maat

Wonen (huizen), werken (bedrijven), mobiliteit (auto’s, fietsen, OV) en leven (onderwijs, cultuur, zorg, welzijn) zijn met elkaar in concurrentie om de ruimte. Amersfoort is vooral een woonstad, in vergelijking met andere steden werken veel mensen buiten de stad. We denken daarom dat we via het mobiliteitsbeleid moeten zorgen voor een betere leefomgeving. Zo’n twee derde van de inwoners van Amersfoort werkt elders en zo’n twee derde van de arbeidsplaatsen in Amersfoort wordt vervuld door iemand van elders. Bij onze keuzes over huisvesting en verkeer zijn leefbaarheid en duurzaamheid erg belangrijk.

Verkeer, leefbaarheid en duurzaamheid

Amersfoort is nog sterk ingericht op autoverkeer. De brede Stadsring is hiervan een heel zichtbaar voorbeeld. Andere voorbeelden zijn de Zevenhuizerstraat en de Noorderwierweg die nog als 50km-straat zijn ingericht, de omsluiting van Amersfoort door een net van snelwegen, waardoor je er lopend en op de fiets moeilijk uitkomt en de hier en daar kale inrichting van de buitenruimte. Ook de kwaliteit van de fietsroutes tussen het centrum van de stad en de woonwijken, vooral die in het noorden van de stad, kan beter.

Onze keuzes:

Van auto naar fiets

Autoroutes moeten we omvormen tot routes met veel minder verkeer en een sterkere ruimtelijke kwaliteit. De inzet op een ‘groenblauwe’ en autoluwe Stadsring is hiervan een goed voorbeeld. We moeten vooruitkijken naar een situatie met minder autoverkeer. Het is niet nodig om voor de verkeersafwikkeling in en uit de stad uit te gaan van de huidige situatie. In tegendeel, het is wenselijk juist vooruit te kijken naar een situatie waarin we binnen de stad meer fietsen en lopen en minder autorijden. Het Groningse model van verkeersafwikkeling is hierbij een belangrijke inspiratiebron. Afnemende mobiliteit schept hiervoor de fysieke ruimte en het veel meer verkeersluw inrichten van de Nieuwe Poort vergroot de financiële ruimte voor het groenblauw inrichten van de Stadsring. Als we zo’n Gronings model toepassen, is er wel aandacht nodig voor parkeren langs de rand van de stad en het inrichten van ‘transferia.’

Ruimte voor de fiets is ook van belang voor de planning van de nieuwe woonwijken op de Isselt en de verkeersafwikkeling rond de Nieuwe Poort. Hier bestaan vooral conflicten tussen fietsers en auto’s. Met de herinrichting van de Nieuwe Poort is op dit punt al veel te winnen. We kunnen de Gaslaan achter het Eemhuis toegankelijk maken voor fietsers, waardoor het conflict tussen fiets en auto afneemt en er ook geen weg door de groengordel nodig is. Op termijn willen we erg graag toe naar een autoluwe of autovrije Stadsring. Dit biedt kansen voor een mooie ontwikkeling voor recreatie en rustplekken rondom de stad.

Centrumgebied

Het centrumgebied kan enorm in kwaliteit winnen als de Stadsring verdwijnt als barrière tussen de oude binnenstad en het gebied rond de Zonnehof en het Rietveldpaviljoen. We steunen ook de omvorming van de Varkensmarkt en het autoluw maken van de binnenstad. In het gebied rond de Hof moeten we verder nadenken hoe we veel meer ruimte scheppen voor fietsparkeren. De autoluwe binnenstad werkt nog niet goed genoeg. We kampen met onduidelijke borden, maar bovenal met een niet goed werkende website die niet werkt op mobiele telefoons. Verder vinden we dat het systeem van MAAS (mobility as a service) en transferia, kritisch, verder uitgerold moet worden.

Omgevingsvisie

Het omvormen van de ruimte voor autoverkeer naar ruimte voor fietsen en lopen vergroot de ruimte voor woningbouw en maakt de stad leefbaarder en dat geldt ook voor de herinrichting van het centrumgebied. We denken dat het debat rond de Omgevingsvisie in deze tijd erg van belang is. Hoe maken we een beweegvriendelijke stad? Omdat we in Amersfoort erg krap zitten in de ruimte en het belang van woningbouw en leefbaarheid zich echt opdringen, beoordelen we voorstellen vooral vanuit die twee punten.

Snelfietsroutes

We hebben in het verleden steeds gepleit voor snelfietsroutes naar de buitenwijken en dat pleidooi houden we vol. Wel denken we dat de kwaliteit hiervan veel beter kan. De bewegwijzering kan beter en ook de beleving kan beter. De snelfietsroute van centrum naar Vathorst, bijvoorbeeld, loopt grotendeels naast het spoor op een kaal fietspad zonder groen. Ook de sociale veiligheid is absoluut niet optimaal. Als de beleving beter is, zullen snelfietsroutes ook beter worden gebruikt, zo denken we. Hier hoort een actief bomenplantbeleid bij met concrete streefaantallen. Een budget van een miljoen euro gericht op een goede mix in volgroeid en stek, exclusief compensatie voor te kappen bomen, zou al een enorme versterking op dit punt betekenen. In het algemeen geldt dat vanuit Amersfoort-Noord het centrum ver weg is, als je op de fiets gaat.

Meer OV

Zeker voor mensen die minder mobiel zijn (ouderen, mensen met een handicap), is de fiets geen goede oplossing. We pleiten dan ook voor een versterking van het lokale openbaar vervoer en voor de terugkeer van een aantal lijnen die verdwenen zijn, zoals Hooglanderveen.

Verkeer en werk

Omvormen van autoroutes naar groenere gebieden en versterken van de kwaliteit van fietsroutes, vereist op zijn beurt meer onderhoud. We denken dat een combinatie van verkeersbeleid en werkbeleid hier kan helpen. Onderhoud schept extra werkgelegenheid en werkzoekenden kunnen onder meer via de inzet van basisbanen aan het werk komen.

Verkeer en gezondheid

Het fietsbeleid van Amersfoort is al goed ontwikkeld. Het beleid gericht op het beperken van het autoverkeer kan scherper. Een autoluwe Stadsring, invoering van gebieden met eenrichtingsverkeer, de inrichting van een kwadranten model in het gemeentelijke verkeersplan en standaard 30 km/uur-zones leiden tot een belangrijke verbetering van de leefbaarheid en gezondheid om drie redenen: de negatieve effecten van het autoverkeer komen vooral bij mensen met relatief lage inkomens en opleiding terecht; meer bewegen is echt heel belangrijk voor de gezondheid; klimaatadaptatie, energiebeleid en leefbaarheid vragen om beperking van de ruimte voor de auto in de stad en vergroting van de ruimte voor fietsen en lopen. Een sterk punt van Amersfoort is de grootte van de stad: alles is met de fiets bereikbaar, zeker met de elektrische fiets.

Westelijke Ontsluiting

We zijn kritisch over de Westelijke Ontsluiting. Het lijkt een antwoord op een probleem uit het verleden en de kosten blijken steeds opnieuw weer hoger dan verwacht. Beperken van deze investeringen vergroot de ruimte voor verbeteringen elders. De Westelijke ontsluiting mag nooit meer dan het huidige budget van 68,3 miljoen kosten, we kiezen voor mensen, niet voor wegen. We zullen dus moeten bezuinigen en versoberen. ProRail zal de tunnel moeten uitvoeren en we schromen niet om de bal terug te leggen bij de Provincie. Als de spoorwegovergang op die manier veiliger is, dan is de doorstroming ook direct beter. Hierdoor zetten we een stap vooruit naar een autoluwe binnenstad, omdat het zo beter mogelijk wordt dat het autoverkeer om de stad heen rijdt. Daarnaast vinden we dat er teveel groen verdwijnt bij volledige aanleg, dus op dat punt zijn wijzigingen nodig.

Huisvesting, leefbaarheid en duurzaamheid

We streven er naar om vanuit het ‘Deltaplan Wonen’1000 woningen erbij te bouwen per jaar. We hebben daarnaast, in verband met oplopende wachtlijsten, nog veel meer woningen nodig. Maar kan Amersfoort dat qua leefbaarheid aan? Doorbouwen past bij de woningnood onder jongeren en lagere en middeninkomens en ouderen, maar woningbouw mag de groene ruimte niet aantasten. De vraag is daarom: waar en hoe moeten we bouwen? Moeten we binnen de stad bouwen? Binnenstedelijk bouwen gaat gepaard met veel overleg en er is begrijpelijke weerstand vooral als het om hoogbouw gaat, dus dat duurt heel lang en zo verlaagt de bouwproductie. Maar moeten we dan de laatste open gebieden gaan gebruiken? De PvdA kiest alles overwegende voor binnenstedelijk bouwen en intensiever ruimtegebruik. We zien in delen van Liendert dat er substantieel veel woningen gepland staan en daarom is spreiding in andere wijken hard nodig. Verder is de realisatie van meer woningbouw een aandachtspunt om gezamenlijk met de regio en de omliggende gemeenten op te pakken. Er zijn in Nederland en in Amersfoort zelf goede voorbeelden te vinden waarin intensieve bouw en hoogbouw tot prettige steden leidt, en het groen binnen en buiten de stad wordt gespaard.

Onze keuzes:

Starten voor de start

Een stad zonder jongeren heeft geen toekomst. Maar juist voor jongeren is het vinden van een goede en betaalbare woning nu heel erg moeilijk. In de huisvestingsverordening leggen we daarom de voorrangsregels vast voor het toewijzen van sociale en midden huurwoningen aan mensen met lokale binding. Zij krijgen voorrang bij de vrijgekomen en recent opgeleverde sociale huurwoningen en huurwoningen. Verder moeten we naar creatieve oplossingen blijven zoeken en hierbij zo open mogelijk kijken naar wat onze bewoners willen en wat er mogelijk is. Bij de woningbouw is ‘starten voor de start’ erg belangrijk, dat betekent dat we voordat we met het beleid beginnen al met burgers in gesprek gaan over welke kant we in Amersfoort op willen met oa bouwprojecten en lokaties. Wat willen inwoners van Amersfoort zelf, de bewoners, wat vinden omwonenden, hoe kunnen we met elkaar ruimte scheppen voor extra huisvesting?

Woningbouw

Huisvesting is van belang voor de binding van jongeren met de stad. Er zal meer hoogbouw binnen de stad moeten zijn en beduidend meer woningbouw in het betaalbare segment en voor starters. Wel denken we dat we bij inbreiding met grote woontorens eerst goed moeten luisteren naar omwonenden: ‘starten voor de start.’ Te veel bouwen in wijken die al zwaarder belast worden zoals oa Liendert is uit den boze. Uitbreiden buiten de rode contouren is niet wenselijk, maar we kunnen kiezen voor de zogenaamde ‘rafelranden’ van de stad; buitengebieden langs de randen van de stad. Op zoek naar percelen die niet goed worden benut. Om de doorstroming van senioren naar kleinere en aangepaste huisvesting te bevorderen, is bouwen in de wijk een vereiste. Dit geldt voor alle wijken dus ook voor de wijken die in de huidige plannen ontzien worden. Er moet kwalitatief hoogwaardige huisvesting voor senioren komen dicht bij voorzieningencentra. Denk daarbij ook aan kleinschalige woonvoorzieningen met zorgmogelijkheden, het Knarrenhof®-concept is een voorbeeld. Omvormen van winkelgebieden naar gebieden waarin meer kan worden gewoond kan hierbij ook helpen. Hierbij is het steeds van groot belang dat de omgeving een ‘beweegvriendelijke’ is. Het moet van hoge kwaliteit zijn en zo uitnodigen om te bewegen en er moet genoeg ruimte zijn om te bewegen.

Leefomgeving

In het algemeen kan de leefomgeving in onze stad veel beter. Er liggen prachtige bossen en polders om Amersfoort heen, maar de stad zelf is heel erg versteend. Dit moet echt beter. Dit is van belang nu mensen veel meer thuiswerken. De ruimte hiervoor kan deels komen uit een beperking van de ruimte voor verkeer. Want nu we minder op locatie werken, komt er meer ruimte voor groen. En meer noodzaak: mensen werken thuis en dan wil je dat de omgeving prettig is. Hierbij is ook de situatie in Amersfoort-Noord van belang. De verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving leent zich heel goed voor een combinatie met werk. Het onderhoud wordt veeleisender, maar juist hier zoeken we de combinatie met het beleid rond werk: de stad kan extra werkgelegenheid scheppen in het groenonderhoud. Groenonderhoud wordt nu verzorgd door de sociale werkplaats, maar er zijn hier ook mogelijkheden om perspectief te bieden aan langdurig werklozen en mensen in de bijstand via de basisbaan. Op het punt van de kwaliteit van de leefomgeving hebben we al veel bereikt. We hebben ons ingezet voor de autoluwe binnenstad, de verbetering van de Varkensmarkt, de Kamp en de Stadsring in het centrum. Maar ook voor de leefbaarheid in wijken als Liendert en Schuilenburg.

Simpelweg wegen weghalen leidt niet tot het gewenste effect. We hebben een verkeersplan nodig dat het verkeer van buiten leidt naar de juiste plek in de stad en ook weer naar buiten, zodat er zo min mogelijk verkeer door de stad zelf heen gaat. Op dit punt is ook het autoluw maken van de Stadsring een aanpak waar we veel van verwachten. We denken dat dit de aansluiting van de omliggende wijken met het centrum verbetert en de leefbaarheid in het centrumgebied vergroot. We denken dat het belangrijk is om een autovrije of autoluwe Stadsring te combineren met de ont-wikkeling van het gebied. In Maastricht is dit op een heel succesvolle manier gedaan met de A2 die vroeger midden door de stad liep. Het is natuurlijk wel van belang dat we geen problemen creëren met andere plekken zoals het doorkruisen van de groengordel in het Soesterkwartier of meer verkeersdruk aan de westkant van de stad (waarvoor de West-tangent bedoeld was). Utrecht, Groningen en Houten zijn steden waarin deze beweging al gemaakt is. Deze steden kunnen als voorbeeld dienen.

Energietransitie en duurzaamheid

De energietransitie moet betaalbaar zijn. We leggen niet zomaar aan woonwijken op dat ze ‘van het gas’ gaan. Bij dergelijk beleid ‘starten we voor de start’ en gaan we altijd in gesprek met de bewoners. Projectontwikkelaars zijn vaak gericht op mooi bouwen, maar dat is daarom ook duur. Ook groen en duurzaam zijn duur. Om duurzaam bouwen in de stad te versterken, moeten we kwaliteitseisen stellen aan projectontwikkelaars. Bij de algemeen publieke gebouwen en bedrijfspanden kunnen we groene investeringen doen, denk aan een Eemhuis vol zonnepanelen.
Windmolens kunnen alleen geplaatst worden op locaties waar geen kans op milieuschade is, natuurgebieden, en waar participatie plaatsvindt met inwoners.

Woningbouw en duurzaamheid

Bij bouwvergunningen ligt het voor de hand te eisen dat woningen op het zuiden staan, dat ze gasloos worden ontworpen en dat er veel isolatie wordt toegepast en zo mogelijk ook groene daken worden geplaatst. We moeten uiteraard ook de bestaande woningvoorraad verduurzamen.

Toegankelijkheid woningmarkt

Van onze inwoners komt zo’n 40% in aanmerking voor sociale huur, maar er is een tekort aan betaalbare woningen. We houden vast aan het beleid om bij bouwprojecten minimaal 35% sociale huurwoningen te eisen. Om vastgoedspeculatie en stijgende huurprijzen te voorkomen, stellen we een zelfbewoningsplicht. Sinds kort is het mogelijk zo’n verplichting op te leggen en we hebben hiervoor een meerderheid gevonden in de Raad. Er is ook een tekort aan grond, althans die opvatting hebben de woningbouwcorporaties. Op dit punt zou de gemeente een actieve grondpolitiek moeten voeren en dat vooral bij locaties van ontwikkelaars die al jarenlang braak liggen, zoals Hotel De Witte/Boeddha.

Regiegemeente

Amersfoort hanteert het ‘regiemodel.’1 Het idee is dat je als gemeente niet zelf uitvoert, wat door maatschappelijke partners en marktpartijen gedaan kan worden. We denken dat het regiemodel wat sleets wordt. Want als het gaat om de huisvesting van onze inwoners met relatief lage inkomens, dan is duidelijk dat we er met alleen regie niet komen. De PvdA-Amersfoort wil dat de gemeente zich niet langer als regiegemeente opstelt. Zo gaan we veel sterker sturen op de hoeveelheid sociale huurwoningen in de stad. En ook de hoeveelheid woningen met middenhuur, die niet duurder zijn dan € 1039,- per maand, moet stijgen. De prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties kunnen op dit punt veel scherper.

Deel dit